امور پژوهشی


پژوهش و چگونگی تجاری سازی آن

   شواهد نشان می‌دهند که نظام پژوهش در کشور، خود بهره اندکی را از پژوهش برده است. نظام پژوهش که آمیزه‌ای از اجزای رسمی و غیررسمی و مقررات نوشته و هنجارهای نانوشته است، دستاورد سال‌های دراز برهم‌کنش آن با محیط علمی کشور و جهان و دگرگونی‌های درون و برون سیستمی است. این نظام هر از چندگاهی با کارهایی نه چندان واقع‌بینانه و همه‌جانبه‌نگر و بیشتر کوتاه‌برد و با عناصری که پاره‌ای از آنها زاییده نیاز آن نبوده‌اند، دست‌خوش کاستی‌هایی شده که پایداری رشد و پیشرفت آن را خدشه‌دار کرده است.

    از این روی، بایسته است در ابعاد گوناگون این نظام و مسائل بنیادی آن بازاندیشی و بازنگری شود و برای بهبود آن پژوهش‌هایی دامنه‌دار انجام پذیرد. این ابعاد را می‌توان در چهار پرسش بنیادین مشاهده کرد: (۱) چه کسی، (۲) درباره چه موضوعی، و (۳) چگونه پژوهش کند؛ و (۴) دستاوردهای پژوهش چگونه به کار روند؟

    با پاسخ به این چهار پرسش، محورهای کلیدی نظام پژوهش پدیدار می‌شوند. این محورها (۱) نیروی انسانی پژوهش، (۲) سیاست پژوهش، (۳) پشتیبانی پژوهش، و (۴) کاربرد پژوهش هستند. در هر یک از این چهار حوزه‌ بنیادین، پرسش‌هایی هستند که بازاندیشی و بازنگری در آنها راه‌گشای دشواری‌ها و کاستی‌های نظام پژوهش خواهد بود.


نیروی انسانی پژوهش

 ویژگی‌ها

 یک پژوهشگر باید چه ویژگی‌های ذاتی‌ای داشته باشد؟

 چگونه و چه هنگام می‌توان به این ویژگی‌ها پی برد و دارندگان آنها را بازشناخت؟

 بینش، دانش، و مهارت

 بینش، دانش، و مهارت‌های بایسته برای یک پژوهشگر چیست؟

چگونه و در چه گام‌هایی باید این بینش، دانش، و مهارت به پژوهشگران انتقال یابند؟

 دانش لازم را اگر نهفته باشد، چگونه می‌توان به پژوهشگران انتقال داد؟

 پژوهشگران چگونه می‌توانند بینش، دانش، و مهارت‌های خود را در همه زندگی روزآمد سازند؟

پیوند میان نظام آموزش و نظام پژوهش چگونه باید باشد تا میان آنها هم‌افزایی پدید آید؟

 انگیزش

 عوامل برانگیزاننده و عوامل بازدارنده برای پژوهشگران در انجام پژوهش چیست؟

 چگونه می‌توان عوامل برانگیزاننده را تقویت و از عوامل بازدارنده پیش‌گیری کرد؟

چگونه می‌توان نظام انگیزشی پژوهشگران را در فرانظام پژوهش نهادینه ساخت؟

 


سیاست پژوهش

 جایگاه نظام پژوهش

 جایگاه نظام پژوهش در فرانظام‌های مرتبط کشور کجاست؟

 نقش و کارکرد کلیدی این نظام در فرانظام‌های مرتبط چیست؟

 چگونه می‌توان این نقش را برجسته و پایدار کرد؟

 اولویت‌های پژوهش

 روش‌شناسی برای الویت‌یابی پژوهش در زمینه‌های علمی گوناگون چگونه است؟

 موضوع‌های استراتژیک برای پژوهش در کشور کدام‌اند و چگونه باید آنها را بازشناخت؟

 چگونه می‌توان منابع را در راستای اولویت‌ها سامان داد؟

 چگونه می‌توان الویت‌های پژوهش را رقابت‌پذیر کرد؟

 چگونه می‌توان از دوباره‌کاری در پژوهش پیش‌گیری کرد؟

ارزیابی پژوهش

 روش‌شناسی‌های جهانی قابل استفاده در ارزیابی ابعاد گوناگون نظام پژوهش کدام‌اند؟

روش‌شناسی‌های بومی لازم برای ارزیابی ابعاد گوناگون نظام پژوهش چگونه‌اند؟

 نهادهای ارزیابی باید چگونه سازمان یابند؟

 چگونه می‌توان نتایج ارزیابی را در ابعاد دیگر نظام پژوهش به کار گرفت؟

 بخش‌های اقتصاد

 سهم بخش‌های بنیادی اقتصاد در پژوهش چه میزان است؟

 کدام حوزه‌های پژوهش رقابت‌پذیر هستند؟

 دولت باید در چه زمینه‌هایی پژوهش را برعهده گیرد؟

 کدام حوزه‌ها با پشتیبانی دولت و به دست بخش غیردولتی شدنی هستند؟

 کدام حوزه‌ها بدون نیاز به پشتیبانی دولت و به دست بخش غیردولتی شدنی هستند؟

 در کدام حوزه‌ها می‌توان سرمایه‌های خارجی را جذب کرد؟

 نقش جهانی

نظام پژوهش کشور چه نقشی را در نظام جهانی پژوهش دارد؟

چشم‌انداز پژوهش ملی در چارچوب پژوهش جهانی چیست؟

 تعهدات جهانی نظام پژوهش ملی کدام‌اند؟

 رویکرد جهانی این نظام به سوی کدام کشورهاست؟

 

پشتیبانی پژوهش

اطلاعات علمی و فنی

 نظام اطلاع‌رسانی هم‌راستا با نظام پژوهش چه ویژگی‌هایی دارد؟

 سیاست‌های اطلاعاتی کشور چیست؟

حقوق مالکیت معنوی گزارش‌های پژوهشی مانند پایان‌نامه‌ها،‌ رساله‌ها، گزارش‌های دولتی، و مانند آنها چگونه است؟

 استانداردهای ملی اطلاع‌رسانی کدام‌اند؟

 نیازهای اطلاعاتی نظام پژوهش چیست؟

 شبکه‌های اطلاعاتی لازم چیست و چگونه باید طراحی و اجرا شوند؟

مراکز اطلاعات لازم کدام‌اند؟

نقش کتابخانه‌های ملی، دانشگاهی، و پژوهشی در نظام پژوهش چیست؟

 چگونه می‌توان از اشتراک منابع در نظام اطلاع‌رسانی بهره برد؟

 کاربرد فناوری اطلاعات در نظام اطلاع‌رسانی چیست؟

 تأمین اطلاعات باید به‌صورت متمرکز، نیمه‌متمرکز، یا غیرمتمرکز انجام شود؟

 چگونه می‌توان اطلاعات تولید شده در کشور را تحلیل کرد؟

 تجهیزات، مواد، و فضا

تجهیزات، مواد، و فضای لازم برای پژوهش چیست؟

تجهیزات، مواد، و فضای لازم چگونه تأمین می‌شود؟

 چگونه می‌توان بهره‌وری سرمایه‌گذاری در تجهیزات، مواد، و فضا را افزایش داد؟

 چگونه می‌توان از اشتراک منابع در تجهیزات، مواد و فضا بهره برد؟

ارتباطات علمی

 کانال‌های اثربخش ارتباطات علمی در سطح ملی و جهانی کدام‌اند؟

 چگونه می‌توان ارتباطات علمی را در میان پژوهشگران نهادینه ساخت؟

 رتبه پژوهشگران ایرانی در ارتباطات علمی در جهان چه میزان است و چگونه می‌توان آن را افزایش داد؟

 چگونه می‌توان ارتباطات علمی را سرعت بخشید؟

 کاربرد فناوری اطلاعات در ارتباطات علمی چیست؟

 نهادهای پژوهش

دانشگاه‌ها و پژوهشگاه‌ها به عنوان نهادهای بنیادین پژوهش چه کارکردهایی دارند؟

 هر یک از این نهادها چه برتری‌ها و چه محدودیت‌هایی در پژوهش دارند؟

 نقش و رسالت بنیادی هر یک از این نهادها چیست؟

 هر یک از این نهادها به کدام‌یک از نیازهای پژوهشی کشور پاسخ‌گو هستند؟

 ساختار سازمانی تسهیل‌کننده پژوهش در هر یک از این نهادها چگونه است؟

 مدیریت هر گونه از نهادهای پژوهش چگونه باید باشد؟

میزان بهینه تمرکز/ عدم تمرکز در نهادها و نظام پژوهش چقدر است؟

گزینش مدیران بخش پژوهش چگونه باید انجام شود؟

هم‌راستایی و هماهنگی این نهادها برای دست‌یابی به هدف‌های نظام پژوهش چگونه شکل می‌گیرد؟

 فرهنگ سازمانی هم‌راستا با پژوهش چگونه است و چگونه می‌توان آن را ساخت؟

چگونه می‌توان جایگاه پژوهشگاه‌ها را ارتقا بخشید؟

 چگونه می‌توان پژوهشگران برتر را به پژوهشگاه‌ها جذب کرد؟

 چگونه می‌توان نهادهای پژوهش را از سیاست‌زدگی رها ساخت؟

نظام حقوقی

 قوانین و مقررات حاکم بر نظام پژوهش کشور کدام‌اند؟

قوانین و مقررات پیش‌برنده و بازدارنده پژوهش چیست؟

 نظام حقوقی هم‌راستا با نظام پژوهش چه ویژگی‌هایی دارد؟

 چگونه می‌توان نظام حقوقی حاکم بر پژوهش را ویراست و روزآمد نگه‌داشت؟

اعتبارات

نسبت مناسب اعتبارات پژوهش به شاخص‌های مالی در سطح ملی و سازمانی چه میزان است؟

 زمان‌بندی دست‌یابی به این نسبت مناسب چگونه است؟

 چگونه می‌توان از هزینه‌کرد بهینه اعتبارات اطمینان یافت؟

چگونه می‌توان از بهره‌وری اعتبارات اطمینان یافت؟

توزیع اعتبارات پژوهش در سطح ملی چگونه باید باشد؟

منابع تأمین مالی پژوهش کدام‌اند؟

چگونه می‌توان میان منابع تأمین مالی و پژوهشگران ارتباط برقرار ساخت؟

 

کاربرد پژوهش

 هم‌راستایی

چگونه می‌توان میان پژوهش، دولت، و صنعت پیوند برقرار کرد؟

چگونه می‌توان نیازهای دولت و صنعت را به موضوع‌های پژوهش نزدیک کرد؟

 توانمندسازی

 چگونه می‌توان کاربرد پژوهش را در دولت و صنعت نهادینه ساخت؟

چگونه می‌توان کارگزاران دولت و صنعت را در کاربرد دستاوردهای پژوهش توانمند ساخت؟

چگونه می‌توان زبان پژوهشگران در بخش پژوهش و کارگزاران را در دولت و صنعت نزدیک ساخت؟

 بخش پژوهش چگونه می‌تواند از ظرفیت‌های فنی صنعت بهره برد؟

 آگاه‌سازی

 بخش صنعت چگونه می‌تواند از دستاوردهای بخش پژوهش آگاه شود؟

چگونه می‌توان از دوباره‌کاری در پژوهش پیش‌گیری کرد؟

 تجاری‌سازی

 چگونه می‌توان میان دولت، صنعت، و بخش پژوهش پیوند مالی برقرار ساخت؟

عوامل برانگیزاننده دولت و صنعت در سرمایه‌گذاری برای تجاری‌سازی دستاوردهای پژوهش چیست؟